IEP Individualized Education Program)) برنامه آموزش انفرادی

تیم آموزشی – توانبخشی مرکز اتیسم سرای امید کاشان با برگزاری جلسات دوره ای و ارزیابی همه جانبه کودک اتیسم یک برنامه جامع برای او در نظر می گیرد. در این برنامه کودک اتیسم با توجه به شرایط سنی، سطح عملکرد، علائم و نشانه ها ، شرایط جسمی و الویت های ضروری دیگر هر دو کلاس های گروهی و تخصصی را دریافت می کند. پس از سه ماه جلسات کیس کنفرانس مجددا برگزار می شود و ارزیابی های قبلی مجددا  انجام می شود. در ادامه با توجه به پیشرفت ها یا شرایط جدید در کلاس های گروهی و تخصصی قرار میگیرد.کلاس های تخصصی شامل اتاق ذهنی- شناختی، پردازش شنیداری و موسیقی درمانی، بینایی و Sensory Room  ، حسی – حرکتی و ماساژ درمانی است. مددجویان با توجه به نیاز وبر طبق نظر تیم آموزشی – توانبخشی از تمامی کلاس های تخصصی بهرمند می شون.

*کلاس تخصصی ذهنی (Cognitive Therapy)  

بر تقویت عملکردهای شناختی که برای یادگیری و سازگاری ضروری هستند تمرکز دارند .

• سطح پایه :

-توجه و تمرکز: افزایش مدت زمان توجه به محرک‌ها و فعالیت‌های هدفمند

– تطبیق و دسته‌بندی: توانایی تطبیق تصاویر و اشیا یکسان دسته‌بندی بر اساس یک ویژگی ساده ( رنگ ، شکل)

– درک دستورالعمل‌ها :پیروی از دستورالعمل‌های یک مرحله‌ای و ساده

• سطح متوسط :

– تقویت حافظه دیداری شنیداری

 – به خاطر سپردن ۲-۳ مورد و تکرار کلمات

-حل مسئله ساده: حل پازل‌های ۲ -۴ تیکه یافتن یک شی منحنی

– درک مفاهیم پایه: شناخت مفاهیم متقابل (بزرگ /کوچک / پایین ) شمارش تا ۱۰

• سطح پیشرفته و دبستان

– استدلال: توانایی تکمیل الگوهای ساده درک روابط علت و معلولی در داستان‌های کوتاه

-تفکر انتزاعی اولیه :درک مفاهیم زمان (دیروز ،امروز، فردا ) و احساسات (خوشحال/ ناراحت /عصبانی)

– مهارت‌های پیش تحصیلی /تحصیلی: شناخت حروف الفبا و اعداد تا ۲۰ ،خواندن کلمات ساده، انجام جمع و تفریق یک رقمی

-توجه انتخابی: توانایی تمرکز بر یک فعالیت در حضور محرک‌های حواس پرت کننده

*کلاس تخصصی پردازش شنیداری و موسیقی درمانی (Music Therapy)

از قدرت موسیقی برای تحریک حواس بهبود ارتباطات و بیان احساسات استفاده می‌کند.

• سطح پایه:

– توجه و پاسخگویی: پاسخ به موسیقی (نگاه کردن ،لبخند زدن) تقلید ریتم‌های ساده (دست زدن)

– ارتباط غیر کلامی :استفاده از حرکات بدنی در پاسخ به موسیقی، درخواست برای ادامه موسیقی

– تنظیم هیجانی اولیه: استفاده از موسیقی برای آرامش یا افزایش هوشیاری

• سطح متوسط:

– تعامل اجتماعی: نوبت گیری در نواختن سازهای ساده ـمشارکت در آوازهای گروهی

– بیان احساسات :ابراز احساسات پایه (خوشحالی/ غم) از طریق موسیقی

-تقلید و حافظه :تقلید ملودی‌ها و حفظ متن آهنگ کوتاه

• +سطح پیشرفته :

-ارتباط کلامی و غیر کلامی: استفاده از موسیقی برای توسعه مهارت‌های مکالمه (سوال و جواب در آهنگ )

-خلاقیت: بداهه نوازی ساده با سازهای کوبه‌ای ،ساخت ملودی‌های کوتاه

-درک مفاهیم :درک مفاهیم مربوط به موسیقی( بلند/ آرام/ تند/ آهسته) و ارتباط با احساسات

-همکاری گروهی :مشارکت فعال در اجرای موسیقی گروهی با هماهنگی

*کلاس تخصصی بینایی و Sensory Room

تمرکز اصلی بر یکپارچه سازی و تنظیم حسی است.

تنظیم حسی: کمک به کودکان برای پردازش و تنظیم بهتر محرک‌های حسی (بینایی، شنوایی، لامسه، بویایی، چشایی، تعادلی و عمقی).

کاهش اضطراب و رفتارهای چالش‌برانگیز: ایجاد فضایی آرام و امن برای کاهش اضطراب، ترس و رفتارهای تکراری یا کلیشه‌ای.

ایجاد محیط آرامش‌بخش و امن:کاهش اضطراب، ترس و استرس در کودک با فراهم کردن فضایی با حداقل محرک‌های ناخواسته. ایجاد حس امنیت و کنترل بر محیط برای کودکانی که ممکن است در محیط‌های شلوغ و پرمحرک احساس سردرگمی یا آشفتگی کنند.

بهبود توجه و تمرکز:. افزایش توانایی کودک در تمرکز بر روی محرک‌های دیداری و شنیداری ارائه شده در اتاق

تقویت انواع توجه مانند توجه انتخابی (انتخاب یک محرک از میان محرک‌های دیگر)، جابجایی توجه (تغییر تمرکز بین محرک‌ها) و تقسیم توجه (تمرکز بر چند محرک به طور همزمان).

تقویت ادراک عمق و بهبود حرکات چشمی (مانند تعقیب بینایی).

افزایش مهارت‌های ارتباطی و اجتماعی: تشویق به تعامل با محیط و دیگران، بهبود درک متقابل و تقویت مهارت‌های ارتباطی.

تقویت مهارت‌های شناختی: آموزش مفاهیم پایه، حافظه و پردازش اطلاعات. آموزش مفاهیم

تنظیم حسی و پردازش اطلاعات. کمک به کودکانی که دچار اختلال یکپارچگی حسی هستند تا بتوانند ورودی‌های حسی را بهتر دریافت و پردازش کنند. برای پردازش بهتر و هدفمندتر محرک‌های حسی (به ویژه دیداری و شنیداری) در یک محیط کنترل‌شده

کاهش رفتارهای ناخواسته: کنترل رفتارهای کلیشه‌ای یا چالش‌برانگیز با ارائه جایگزین‌های حسی مناسب.

افزایش تحمل کاری و دستورپذیری کودک

• سطح پایه:

آشنایی با محرک‌های حسی: معرفی تدریجی و ایمن انواع محرک‌های حسی (مانند نورهای ملایم، صداهای آرام، بافت‌های مختلف) برای ایجاد تجربه حسی اولیه.

ایجاد حس آرامش و امنیت: فراهم کردن محیطی آرام و قابل پیش‌بینی برای کاهش اضطراب و ایجاد حس امنیت.

جلب توجه اولیه: استفاده از محرک‌های بصری و شنیداری جذاب برای جلب توجه کودک.

آغاز تعاملات ساده: تشویق به تعاملات کوتاه و ساده با ابزارها یا درمانگر.

تقویت اولیه حس بدن: کمک به کودک برای درک بهتر اعضای بدن خود از طریق لمس و حرکت.

• سطح متوسط:

تنظیم و تعدیل پاسخ‌های حسی: کمک به کودک برای مدیریت بهتر و متعادل‌تر کردن پاسخ‌های خود به محرک‌های حسی.

افزایش تحمل نسبت به محرک‌ها: تقویت توانایی کودک برای تحمل محرک‌هایی که قبلاً برایش آزاردهنده بودند.

بهبود توجه و تمرکز انتخابی: افزایش توانایی کودک در انتخاب و تمرکز بر روی محرک‌های خاص در محیط.

تقویت مهارت‌های حرکتی درشت و ظریف: انجام فعالیت‌هایی که نیاز به تعادل، هماهنگی و کنترل حرکات دقیق‌تر دارند.

توسعه مهارت‌های ارتباطی: تشویق به ابراز نیازها و خواسته‌ها از طریق کلام یا روش‌های جایگزین، و شروع تعاملات دوطرفه.

آموزش مفاهیم پایه: استفاده از ابزارهای سنسوری برای آموزش رنگ‌ها، اشکال، اندازه‌ها و …

• سطح پیشرفته:

پردازش پیچیده‌تر اطلاعات حسی: کمک به کودک برای ترکیب و پردازش اطلاعات از حواس مختلف به صورت همزمان.

افزایش انعطاف‌پذیری رفتاری: کاهش رفتارهای کلیشه‌ای و افزایش توانایی کودک برای انطباق با تغییرات و موقعیت‌های جدید.

تقویت توجه پایدار و تقسیم توجه: افزایش توانایی حفظ تمرکز برای مدت طولانی‌تر و مدیریت همزمان چندین محرک.

توسعه مهارت‌های اجتماعی و ارتباطی پیچیده‌تر: تشویق به بازی‌های مشارکتی، درک نشانه‌های اجتماعی و ابراز احساسات.

حل مسئله و استقلال: توانمندسازی کودک برای انتخاب فعالیت‌ها، شروع بازی‌ها و حل مشکلات ساده در محیط حسی.

کاربرد مهارت‌ها در موقعیت‌های واقعی: تلاش برای تعمیم آموخته‌ها در محیط حسی به موقعیت‌های روزمره و خارج از اتاق.

*کلاس تخصصی حرکتی:

کلاس‌های حرکتی به کودکان اتیسم کمک می‌کنند تا بدن خود را بهتر بشناسند، کنترل بیشتری بر حرکات خود داشته باشند و از طریق فعالیت بدنی، مهارت‌های حسی، اجتماعی و شناختی خود را نیز تقویت کنند.

*اهداف کلاس حرکتی:

بهبود مهارت‌های حرکتی درشت (Gross Motor Skills):

تقویت عضلات اصلی بدن (تنه، پاها، دست‌ها).

بهبود تعادل، هماهنگی بدن و آگاهی از موقعیت بدن در فضا (Proprioception).

تمرین مهارت‌هایی مانند راه رفتن، دویدن، پریدن، بالا رفتن، پرتاب کردن و گرفتن.

بهبود مهارت‌های حرکتی ظریف (Fine Motor Skills):

تقویت عضلات کوچک دست و انگشتان.

بهبود هماهنگی چشم و دست برای انجام کارهایی مانند نوشتن، نقاشی، بستن دکمه، استفاده از قیچی.

تنظیم حسی از طریق حرکت (Sensory Integration through Movement):

تحریک سیستم وستیبولار (تعادلی) و پروپریوسپتیو (حس عمقی) از طریق حرکات مختلف مانند تاب خوردن، غلتیدن، پرش و فشردن.

کمک به کودک برای پردازش و یکپارچه‌سازی ورودی‌های حسی مرتبط با حرکت، که به بهبود پاسخ‌های رفتاری و هیجانی کمک می‌کند.

*افزایش توجه و تمرکز:

بهبود توانایی کودک برای تمرکز بر روی دستورالعمل‌های حرکتی و دنبال کردن آن‌ها.

تقویت توجه پایدار و مدیریت حواس‌پرتی در حین فعالیت‌های بدنی.

*تقویت مهارت‌های اجتماعی و ارتباطی:

تشویق به همکاری و مشارکت در بازی‌های گروهی با قوانین ساده.

یادگیری نوبت گرفتن، اشتراک‌گذاری وسایل و رعایت فضای شخصی دیگران.

بهبود درک نشانه‌های غیرکلامی و ارتباط بدنی با همسالان و مربی.

*مدیریت انرژی و کاهش رفتارهای چالش‌برانگیز:

تخلیه انرژی اضافی به شیوه‌ای سازنده و سالم.

کاهش اضطراب و پرانرژی بودن بیش از حد (Hyperactivity) یا کم‌تحرکی (Hypoactivity) از طریق فعالیت‌های هدفمند.

ایجاد حس موفقیت و افزایش اعتماد به نفس از طریق تسلط بر مهارت‌های حرکتی.

*آموزش مفاهیم و دستورالعمل‌ها:

استفاده از حرکت برای آموزش مفاهیم فضایی (بالا، پایین، جلو، عقب)، جهت‌ها و ترتیب فعالیت‌ها.

توانایی دنبال کردن دستورالعمل‌های ساده و چند مرحله‌ای.

• سطح پایه: تمرکز بر فعالیت‌های ساده برای تحریک سیستم حسی-حرکتی، یادگیری مفاهیم اولیه حرکت (مانند راه رفتن، دویدن) و جلب مشارکت کودک.
• سطح متوسط: انجام فعالیت‌های پیچیده‌تر که نیاز به هماهنگی بیشتر، تعادل و دنبال کردن دستورالعمل‌های چند مرحله‌ای دارند.
• سطح پیشرفته: تمرکز بر بازی‌های گروهی، مهارت‌های ورزشی ساده، و تعمیم مهارت‌های حرکتی آموخته شده به موقعیت‌های جدید.
  
  

*ماساژ درمانی(Massage Therapy)

 ماساژ درمانی می‌تواند به تنظیم حسی کاهش اضطراب بهبود آگاهی بدنی و تعامل اجتماعی کمک کند.

• سطح پایه:

– افزایش تحمل لمس: کاهش حساسیت‌های لمسی و افزایش تحمل برای دریافت ماساژ آرام و هدفمند

– آرامش و کاهش تنش: کمک به کودک برای آرامش و کاهش سطح برانگیختگی از طریق لمس

-آگاهی بدنی اولیه: کمک به کودک برای آگاهی از بخش‌های مختلف بدن

• سطح متوسط

– تنظیم حسی لمسی: بهبود پردازش اطلاعات لمسی و کاهش رفتارهای جستجوگرانه یا اجتنابی مرتبط با حس لمس

-کاهش اضطراب و استرس: استفاده از ماساژ به عنوان یک ابزار برای مدیریت اضطراب در موقعیت‌های چالش برانگیز

-ایجاد ارتباط: تقویت ارتباط و اعتماد بین کودک و درمانگر مراقبت کننده از طریق لمس آرامبخش

• سطح پیشرفته:

– خودآرامی از طریق لمس: آموزش تکنیک‌های ساده ماساژ 

-بهبود خواب :کمک به بهبود کیفیت خواب از طریق جلسات ماساژ منظم

– تعامل اجتماعی :استفاده از ماساژ به عنوان ابزاری برای تعامل آرام و محبت آمیز با دیگران